Luigi Pirandello



In 1926 verscheen Iemand, niemand en honderduizend, de roman waaraan Luigi Pirandello vijftien jaar gewerkt had. Het boek beschrijft de ontbinding van de persoonlijkheid van Vitangelo Moscarda, de hoofdpersoon. Door een terloopse opmerking van zijn vrouw over zijn neus, die scheef zou staan, komt hij tot het ontstellende besef dat hij niet één iemand is, maar meerdere, zelfs honderdduizend verschillende iemanden in het bewustzijn van zijn medemensen, al naargelang het beeld dat zij van hem hebben.
Om achter zijn eigen, ware identiteit te komen breekt hij zijn oude ik radicaal af door zich niet langer te gedragen naar de verwachtingen die zijn vrienden en kennissen van hem hebben, waardoor hij door iedereen als gek wordt bestempeld. Hij breekt ten slotte met zijn bestaan als grootaandeelhouder van de bank en laat van zijn geld een armenhuis bouwen waarin hij zelf gaat wonen: vrij, niemand en uiteindelijk zichzelf. Iemand, niemand en honderdduizend werd door Pirandello zelf zijn bitterste, maar ook meest humoristische roman genoemd.



De filosoof Thomas Nagel begint in zijn boek “Wat betekent het allemaal?”met het hoofdstuk  ‘Hoe weten wij iets?’Als je er goed over nadenkt, is de inhoud van je eigen geest het enige waar je zeker van kunt zijn!  Al het andere staat verder van je af en komt slechts via je eigen ervaringen en gedachten, je eigen gevoelens en zintuigelijke indrukken tot je en is dus van jouzelf. Dichter bij kan niet.


De hoofdpersoon van Pirandello’s roman doet er een leven over om daar achter te komen.


Hoe staat het met ons, leven wij als in een roman? Leven wij in fictie of non fictie? Hoe zou de wereld er uit zien als we ons daarvan bewust waren en vertrouwen hadden in wat wij ondergaan en dat niet verwarren met wat de ander ondergaat en ons vertelt. Dan kunnen we ook niet met de vinger naar de ander wijzen, want het is ons pakkie an. We zijn zelf verantwoordelijk en alleen zo kunnen we de ander ter verantwoording roepen.


Zou dat zoveel zwaarder te dragen zijn? Je hebt wel het stuur in eigen hand!

Als je zo dicht bij jezelf staat, waarom zou je dan niet juist dichter bij de ander staan, die toch niet anders gebakken is dan jij? Zou empathie dan niet vanzelfsprekend zijn?


Het lijkt wel grote schoonmaak, maar je knapt er wel van op!



ELSE KIJGSMAN.NL